Ezaugarriak

28. Egitura ditrantsitiboetako aditz laguntzaileak (-i, -ts, -ra)
Horia: hizkera eredua lekukotua
Urdina: hizkera eredua ez da lekukotzen
(2) eman deutsut
(3) eman d(er)autzut

Fernández, Beatriz. 2012. «-(K)i eta -ra». International Journal of Basque Linguistics and Philology (ASJU), 46-2. Bilbo: UPV/EHU. 257-270.

Fernández, Beatriz. 2013. «-(K)i hiztegian, eta hiztegiaz harantzago». International Journal of Basque Linguistics and Philology (ASJU), 47-2. Bilbo: UPV/EHU. 1-26.

Fernández, Beatriz. 2015. «The sintax of -(k)i, a Basque preposition». In Xulio Sousa, Carlota de Benito and Víctor Lara (eds.), Dialectologia. Special Issue. Syntactic Variation in Western European Languages. From the noun phrase to clause structure. 81-107.

Hualde José Ignacio. 2003. «Non-finite Forms». In José Ignacio Hualde and Jon Ortiz de Urbina (eds.), A Grammar of Basque. Berlin: Mouton de Gruyter. 202-210.

Hualde, José Ignacio. 2016. «On Basque dialects». In Beatriz Fernández and Jon Ortiz de Urbina (eds.), Microparameters in the grammar of Basque. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins. 15-36.

Lafon, René. 1951. «La langue de Bernard Dechapare». BAP 7, 309-338.

Mounole, Céline. 2015. «Datibo komunztaduraz eta laguntzaile hirupertsonalen diakroniaz». In Beatriz Fernández and Pello Salaburu (eds.), Ibon Sarasola, Gorazarre. Homenatge, Homenaje. Bilbo: UPV/EHU. 473-490.

Rezac, Milan. 2006. «Agreement displacement in Basque». manuscript, UPV/EHU. [Available in the Internet: http://www.umr7023.cnrs.fr/spip.php?article675]

Schuchardt, Hugo. 1893. «Sobre la formación de las flexiones de relación del verbo vasco». Boletín de la Real Sociedad Vascongada de los Amigos del País 28, 2-3. 217-337.

Trask, Larry. 1981. «Basque verbal morphology». In Euskalarien Nazioarteko Jardunaldiak [Iker 1]. Bilbo: Euskaltzaindia. 285-304.

Trask, Larry. 1997. The history of Basque. London: Routledge.

Zuazo, Koldo. 2004. Euskalkiak, herriaren lekukoak. Donostia: Elkar.

Zuazo, Koldo. 2013. The dialects of Basque. Reno: University of Nevada.

Eredu orokorra. Datibo klitikoen aurretik APPL bat azaltzen da sistematikoki aditz jokatuan (datibo ikurra deiturikoa). Forma ditrantsitiboetan, APPL honen forma morfologikoa -i da.

(1) eman dizut
eman.PTCP (3ABS).(edun).I.2DAT.1SG.ERG

Honen berri non: Erdialdeko hizkerak (Hualde 2003, 2016).

Hizkera eredua 1. APPL honen forma zehatzak bariazio morfologikoa eragiten du aditz forma ditrantsitiboetan. Hizkera batzuetan -ts dago (-i beharrean) eta edun-en ageriko erroa (-u-).

(2) eman deutsut
eman.PTCP (3ABS).edun.TS.2DAT.1SG.ERG

Honen berri non: Mendebaldeko hizkerak (Zuazo 2013: 49; Hualde 2003, 2016).

Hizkera eredua 2. Beste hizkera batzuetan, lehenengo hizkera eredua jarraitzeaz gain, -ra- buru arazlea azaltzen da (edo bere arrasto historikoa).

(3) eman d(er)autzut
eman.PTCP (3ABS).CAUS.edun.TS.2DAT

Honen berri non: Zuberera (Zuazo 2004: 39, 2013: 31), lapurtera, behe-nafarrera (Hualde 2016).

Kapitulua: Aditz laguntzailearen alternantzia

Gako hitzak: aditz laguntzaile alternantzia, aplikatiboak, arazleak, datibo ikurra, datibo komunztadura/klitikoak, datiboak, erro alternantzia, forma ditrantsitiboak, P txertaketa

Oharrak:

Zenbait autorek *i(n) ‘eman’ erroa  izan eta *edun-en erroetatik bereizten den erro ditrantsitibotzat jotzen dute. Ikus Lakarra (2008), Mounole (2015), eta bertako aipamenak.

Aipamenak:

Fernández (2012, 2013, 2015), Hualde (2003, 2016), Lafon (1961), Mounole (2015), Rezac (2006), Schuchardt (1893), Trask (1997, 1981), Zuazo (2004, 2013)

Fernández, Beatriz. 2012. «-(K)i eta -ra». International Journal of Basque Linguistics and Philology (ASJU), 46-2. Bilbo: UPV/EHU. 257-270.

Fernández, Beatriz. 2013. «-(K)i hiztegian, eta hiztegiaz harantzago». International Journal of Basque Linguistics and Philology (ASJU), 47-2. Bilbo: UPV/EHU. 1-26.

Fernández, Beatriz. 2015. «The sintax of -(k)i, a Basque preposition». In Xulio Sousa, Carlota de Benito and Víctor Lara (eds.), Dialectologia. Special Issue. Syntactic Variation in Western European Languages. From the noun phrase to clause structure. 81-107.

Hualde José Ignacio. 2003. «Non-finite Forms». In José Ignacio Hualde and Jon Ortiz de Urbina (eds.), A Grammar of Basque. Berlin: Mouton de Gruyter. 202-210.

Hualde, José Ignacio. 2016. «On Basque dialects». In Beatriz Fernández and Jon Ortiz de Urbina (eds.), Microparameters in the grammar of Basque. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins. 15-36.

Lafon, René. 1951. «La langue de Bernard Dechapare». BAP 7, 309-338.

Mounole, Céline. 2015. «Datibo komunztaduraz eta laguntzaile hirupertsonalen diakroniaz». In Beatriz Fernández and Pello Salaburu (eds.), Ibon Sarasola, Gorazarre. Homenatge, Homenaje. Bilbo: UPV/EHU. 473-490.

Rezac, Milan. 2006. «Agreement displacement in Basque». manuscript, UPV/EHU. [Available in the Internet: http://www.umr7023.cnrs.fr/spip.php?article675]

Schuchardt, Hugo. 1893. «Sobre la formación de las flexiones de relación del verbo vasco». Boletín de la Real Sociedad Vascongada de los Amigos del País 28, 2-3. 217-337.

Trask, Larry. 1981. «Basque verbal morphology». In Euskalarien Nazioarteko Jardunaldiak [Iker 1]. Bilbo: Euskaltzaindia. 285-304.

Trask, Larry. 1997. The history of Basque. London: Routledge.

Zuazo, Koldo. 2004. Euskalkiak, herriaren lekukoak. Donostia: Elkar.

Zuazo, Koldo. 2013. The dialects of Basque. Reno: University of Nevada.

gorde erantzunak honela: csv | xls | xml
BiV kodea
Herria
Euskalkia
Balioa
Datu emailea
Aramaio
Mendebaldekoa
Bai
Txipi Ormaetxea
Artea
Mendebaldekoa
Bai
Igor Estankona
Bergara
Mendebaldekoa
Bai
Alexander Artzelus
Gernika
Mendebaldekoa
Bai
Alaine Barruetabeña
Getxo
Mendebaldekoa
Bai
Xabier Bilbao
Lekeitio
Mendebaldekoa
Bai
Arantzazu Elordieta
Loiu
Mendebaldekoa
Bai
Oihana Astobieta
Mallabia
Mendebaldekoa
Bai
Koldo Zuazo
Mungia
Mendebaldekoa
Bai
Miren Ibarluzea
Otxandio
Mendebaldekoa
Bai
Xabier Burgete
Arbizu
Nafarra
Ez
Juanjo Olasagarre
Arizkun (Baztan)
Nafarra
Ez
Pello Salaburu
Azpeitia
Erdialdekoa
Ez
Patxi Goenaga
Beizama
Erdialdekoa
Ez
Lourdes Otaegi
Elgoibar
Mendebaldekoa
Ez
Ane Odria
Errenteria
Erdialdekoa
Ez
Aritz Irurtzun
Etxaleku (Imotz)
Erdialdekoa
Ez
Imotz
Goizueta
Nafarra
Ez
Juan Jose Zubiri
Hernani
Erdialdekoa
Ez
Eñaut Agirre
Irun
Erdialdekoa
Ez
Ricardo Etxepare
Itsasondo
Erdialdekoa
Ez
Urtzi Etxeberria
Larresoro
Nafar-lapurtarra
Ez
Céline Mounole
Mezkiritz (Erroibar)
Nafarra
Ez
Orreaga Ibarra
Oragarre
Nafar-lapurtarra
Ez
Itxaro Borda
Orbaizeta
Nafarra
Ez
Iñaki Camino
Urdiain
Nafarra
Ez
Iñigo Urrestarazu
Urdiñarbe
Zuberotarra
Ez
Maider Bedaxagar
Ziburu
Nafar-lapurtarra
Ez
Maitena Duhalde
gorde erantzunak honela: csv | xls | xml
BiV kodea
Herria
Euskalkia
Balioa
Datu emailea
Arizkun (Baztan)
Nafarra
Bai
Pello Salaburu
Larresoro
Nafar-lapurtarra
Bai
Céline Mounole
Oragarre
Nafar-lapurtarra
Bai
Itxaro Borda
Orbaizeta
Nafarra
Bai
Iñaki Camino
Urdiain
Nafarra
Bai
Iñigo Urrestarazu
Urdiñarbe
Zuberotarra
Bai
Maider Bedaxagar
Aramaio
Mendebaldekoa
Ez
Txipi Ormaetxea
Arbizu
Nafarra
Ez
Juanjo Olasagarre
Artea
Mendebaldekoa
Ez
Igor Estankona
Azpeitia
Erdialdekoa
Ez
Patxi Goenaga
Beizama
Erdialdekoa
Ez
Lourdes Otaegi
Bergara
Mendebaldekoa
Ez
Alexander Artzelus
Elgoibar
Mendebaldekoa
Ez
Ane Odria
Errenteria
Erdialdekoa
Ez
Aritz Irurtzun
Etxaleku (Imotz)
Erdialdekoa
Ez
Imotz
Gernika
Mendebaldekoa
Ez
Alaine Barruetabeña
Getxo
Mendebaldekoa
Ez
Xabier Bilbao
Goizueta
Nafarra
Ez
Juan Jose Zubiri
Hernani
Erdialdekoa
Ez
Eñaut Agirre
Irun
Erdialdekoa
Ez
Ricardo Etxepare
Itsasondo
Erdialdekoa
Ez
Urtzi Etxeberria
Lekeitio
Mendebaldekoa
Ez
Arantzazu Elordieta
Loiu
Mendebaldekoa
Ez
Oihana Astobieta
Mallabia
Mendebaldekoa
Ez
Koldo Zuazo
Mungia
Mendebaldekoa
Ez
Miren Ibarluzea
Otxandio
Mendebaldekoa
Ez
Xabier Burgete
Ziburu
Nafar-lapurtarra
Ez
Maitena Duhalde

ABL: ablatiboa

ABS: absolutiboa

ABSERG: absolutiboa Ergatiboaren Lekualdatzearen testuinguruan

ALL: adlatiboa

ALLO: alokutiboa

APPL: aplikatiboa

BN: mugatua

CAUS: arazlea

COMP: konplementatzailea

DAT: datiboa

DD: datiboaren lekualdatzea

DEST: destinatiboa

ED: Ergatiboaren Lekualdatzea

ERG: ergatiboa

FAM: familiartekoa

F: femeninoa

GEN: genitiboa

IPFV: burutugabea

INE: inesiboa

INS: instrumentala

M: maskulinoa

MOD: modua

NMLZ: nominalizatzailea

NONFAM: ez-familiartekoa (2. pertsona)

NP: izen sintagma

PTCP: partizipioa

PST: lehenaldia

PL: plurala

POST: postposizioa

PROG: progresiboa

PROS: prospektiboa

PRTV: partitiboa

REL: erlaziozko postposizioa

RES: erresultatiboa

SG: singularra

SOC: soziatiboa

TERM: muga-adlatiboa

UNBN: mugagabea

Datu-base honetako laburdurek Leipzigeko Glosatze Arauak (ing. Leipzig Glossing Rules) jarraitzen dituzte.